Kennisbank: alles over hypoxietraining en IHHT

IHHT (Intermittent Hypoxia Hyperoxia Training) is een ademtherapie waarbij je afwisselend lucht met een verlaagd en verhoogd zuurstofgehalte inademt. Deze gecontroleerde trainingsprikkel stimuleert het lichaam om efficiënter met zuurstof om te gaan en ondersteunt de mitochondriën, de energiefabriekjes van de cel.

Een tijdelijke verlaging van het zuurstofniveau activeert natuurlijke aanpassingsmechanismen in het lichaam. Hierdoor kunnen onder andere mitochondriale vernieuwing, zuurstofbenutting, energiestofwisseling en herstelprocessen worden gestimuleerd. Dit principe staat bekend als hormese: een gecontroleerde stressprikkel die het lichaam sterker maakt.

Het doel van hypoxietraining is om het lichaam gecontroleerd bloot te stellen aan een tijdelijke daling van de zuurstofbeschikbaarheid, zodat fysiologische adaptatiemechanismen worden geactiveerd.

Tijdens een IHHT sessie wordt de SpO2 waarde (zuurstofsaturatie) bewust verlaagd naar een vooraf ingestelde doelzone, vaak tussen de 80 en 90 procent gedurende 2 tot 3 minuten per cyclus, afgewisseld met periodes van herstel in hogere zuurstofconcentraties.

Hoewel beide gebruikmaken van hypoxie, verschillen de fysiologische effecten aanzienlijk. Hoogtetraining richt zich op langdurige blootstelling aan hypoxische omstandigheden en beïnvloedt vooral de aanmaak van rode bloedcellen via EPO (erytropoëtine). Dit ondersteunt het zuurstoftransport in het bloed.

Bij IHHT (Intermittent Hypoxic Hyperoxic Training) gaat het om korte, herhaalde hypoxie intervallen die worden afgewisseld met periodes van hyperoxie. Dit activeert vooral intracellulaire adaptatiemechanismen, met een focus op de efficiëntie van zuurstofgebruik binnen de cel.

Traditionele hoogtetraining vindt meestal plaats op ongeveer 1.800 tot 3.000 meter boven zeeniveau. IHHT wordt daarentegen in een gecontroleerde setting toegepast, vaak rond 14% zuurstof, en kan afhankelijk van het protocol worden verlaagd tot circa 9% zuurstof.

Kort gezegd: hoogtetraining optimaliseert vooral het zuurstoftransport via het bloed, terwijl IHHT zich met name richt op de cellulaire energiehuishouding en mitochondriale efficiëntie.

Met ademhalingsoefeningen is het lastig om de zuurstofsaturatie langdurig en gecontroleerd te verlagen. IHHT verlaagt de zuurstofsaturatie veel nauwkeuriger en voorspelbaarder, waardoor een consistente trainingsprikkel ontstaat. Daarnaast wordt de training continu bewaakt met realtime SpO2 biofeedback.

Ook op het autonome zenuwstelsel werken beide methoden anders. Langzame, gecontroleerde ademhaling grijpt vrij rechtstreeks in op je hartritme en kan de rustactiviteit van je zenuwstelsel (vagusactiviteit) en je HRV snel verhogen. Hypoxietraining werkt via een ander mechanisme: door de zuurstofbeschikbaarheid gecontroleerd te verlagen, zet je cardiovasculaire en metabole aanpassingsprocessen in gang. Hoeveel dit met je zenuwstelsel doet, hangt sterk af van de dosis. Een milde, zorgvuldig opgebouwde hypoxieprikkel kan de rustactiviteit van het zenuwstelsel juist ondersteunen, terwijl een stevigere prikkel eerder aanvoelt als een pittige fysieke inspanning, met eerst een lichte stressreactie vanuit je sympathicus, gevolgd door herstel en aanpassing.

Op cellulair en mitochondriaal niveau werkt hypoxie als een krachtige biologische prikkel die het lichaam dwingt zich aan te passen aan een tijdelijk lagere zuurstofbeschikbaarheid. Dit activeert onder andere het HIF1α (hypoxia inducible factor) systeem, een master regulator van zuurstofhomeostase in de cel.

Hierdoor worden adaptieve processen in gang gezet zoals verhoogde mitochondriale efficiëntie en stimulatie van mitochondriale vernieuwing. Dit fundamentele mechanisme is zo essentieel gebleken dat onderzoek naar de HIF route is bekroond met de Nobelprijs voor de Geneeskunde in 2019.

Onderzoek en praktijkervaring laten effecten zien op:

• Verbeterde mitochondriale functie
• Betere regulatie van het autonome zenuwstelsel
• Verhoogde parasympathische activiteit
• Verbeterde HRV (hartslagvariabiliteit)
• Meer energie en herstelvermogen
• Verbeterde slaapkwaliteit
• Betere stressbestendigheid
• Verbeterde inspanningstolerantie
• Ondersteuning van vetverbranding en metabolische gezondheid

De wetenschappelijke onderbouwing bestaat uit drie niveaus:

• Studies naar vergelijkbare hypoxieprotocollen en hypoxie hyperoxieprotocollen.
• Sterke fysiologische onderbouwing op het gebied van mitochondriën, HRV, herstel en energiestofwisseling.
• Uitgebreide praktijkervaring met meer dan 1.200 gebruikers van MITOVIT® in Duitsland.

Voor specifieke aandoeningen zoals burnout en chronische vermoeidheid is meer direct klinisch onderzoek gewenst, maar de praktijkervaringen zijn positief.

NESA® richt zich primair op regulatie van het autonome zenuwstelsel, bijvoorbeeld bij lage HRV of chronische stress. MITOVIT® richt zich primair op mitochondriale functie, energieproductie en herstelvermogen, bijvoorbeeld bij vermoeidheid of lage belastbaarheid. In de praktijk kunnen beide methoden elkaar aanvullen.

IHHT is primair gericht op hypoxietraining en mitochondriale adaptatie. Tijdens hypoxie gaat de ademhaling vaak juist iets omhoog, waardoor CO2 meestal niet stijgt en soms zelfs licht daalt. CO2 tolerantie is daarom niet het primaire doel van IHHT.

Ademhalingsoefeningen en IHHT kunnen elkaar juist goed aanvullen. Ademhalingsoefeningen werken vooral in op je ademritme en de rust in je zenuwstelsel, terwijl MITOVIT® vooral een gecontroleerde, zuurstofgerelateerde aanpassingsprikkel biedt. Een ademhalingsoefening kan daarom voor of tijdens een IHHT sessie helpen om rustig te ademen. Belangrijk om te weten: MITOVIT® is geen CO2 tolerantie interventie. Je blijft tijdens de sessie continu ademen, er wordt voortdurend verse, geconditioneerde lucht aangeleverd en uitgeademde CO2 wordt continu afgevoerd.

De werking van IHHT wordt onderschreven door medisch specialistisch onderzoek naar mitochondriale geneeskunde, met effecten op onder andere de mitochondriale celademhaling, het autonome zenuwstelsel en specifieke vakgebieden zoals cardiologie, longgeneeskunde en neurologie.

Download het volledige artikel als PDF

Onderzoek laat zien dat hypoxietraining kan leiden tot kleine tot matige verbeteringen in VO2max, maar de resultaten verschillen sterk per persoon en protocol. Voor de meeste mensen liggen de relevantste effecten op celniveau, zoals verbeterde mitochondriale functie en efficiënter zuurstofgebruik.

Gecontroleerde intermitterende hypoxie wordt onderzocht als mogelijk aanvullende leefstijl en conditioneringsprikkel bij mensen met prediabetes of type 2 diabetes. Mogelijke verklaringen zijn een betere glucoseopname door de spieren, een hogere gevoeligheid voor insuline en een betere werking van mitochondriën en bloedvaten.

Studies bij mensen met prediabetes en type 2 diabetes laten verbeteringen zien in de nuchtere glucosewaarde, de orale glucosetolerantie en de glucoseregulatie na inspanning. Dit is onderzoeksmatig veelbelovend, maar geen garantie op resultaat en geen vervanging van medische behandeling of begeleiding.

Bekijk de studie op PubMed

IHHT wordt onder andere toegepast bij vermoeidheidsklachten en burnoutklachten, stressgerelateerde klachten, slaapproblemen, Long COVID, hoge bloeddruk, overgewicht en metabole klachten, en bij sporters voor herstel en prestatieondersteuning.

Niet iedereen reageert hetzelfde op hypoxie. Daarom wordt vooraf een hypoxietest uitgevoerd. MITOVIT® past de trainingsprikkel automatisch aan op basis van jouw zuurstofsaturatie, zodat de training persoonlijk en veilig blijft.

Ja. Volgens het principe "Better In, Better Out" wordt hypoxietraining soms ingezet om de fysieke belastbaarheid en het herstelvermogen vóór een operatie te ondersteunen.

Bij topsporters combineren we hypoxietraining meestal niet met actieve inspanning. Hun trainingsbelasting ligt al hoog, dus MITOVIT zetten we hier vooral in als herstel en regeneratie tool: een extra fysiologische prikkel zonder bijkomende mechanische belasting. Tijdens deze herstelsessies houden we de SpO2 doorgaans rond de 85 procent of iets hoger, voor een milde en regeneratieve hypoxische prikkel.

Een belangrijke uitzondering zijn geblesseerde atleten die niet op hun normale intensiteit kunnen trainen. In die gevallen gebruiken we vaak de Manual Mode om een specifieke hoogte te simuleren (bijvoorbeeld rond 3.000 meter), terwijl de atleet lichte inspanning levert op een fietsergometer of loopband. Zo ontstaat er alsnog een extra cardiovasculaire en metabole prikkel, ook bij een verminderde trainingsbelasting.

We onderzoeken momenteel ook of hypoxietraining vóór de inspanning een primingeffect kan hebben. Verschillende atleten rapporteerden dat hun hartslag tijdens de daaropvolgende inspanning minder sterk steeg na een voorafgaande hypoxiesessie. Een interessante observatie, maar nog zonder wetenschappelijke onderbouwing; verder onderzoek is gepland.

Er zijn slaapartsen die intermitterende hypoxietraining als aanvullende interventie hebben ingezet naast de reguliere behandeling. Daarbij werd de slaapapneu zelf niet genezen, maar rapporteerden sommige patiënten wel minder vermoeidheid overdag en een beter functioneren gedurende de dag, terwijl ze hun CPAP apparaat gewoon bleven gebruiken.

Een mogelijke verklaring ligt in verbeterde mitochondriale functie, betere regulatie van het autonome zenuwstelsel en efficiënter zuurstofgebruik. Er is meer klinisch onderzoek nodig om de rol van intermitterende hypoxietraining bij slaapapneu duidelijk vast te stellen. IHHT is dus geen vervanging van medische behandeling zoals CPAP, maar kan in overleg met de behandelend arts als aanvullende ondersteuning worden overwogen.

Ja. Veiligheid is in het MITOVIT® systeem ingebouwd. Vooraf bepaalt een automatische hypoxietest welke intensiteit bij jouw lichaam past, zodat je nooit op een standaardinstelling traint. Tijdens elke sessie wordt je zuurstofsaturatie continu gemeten via twee pulsoximeters. Zakt de saturatie onder de vooraf ingestelde veiligheidsgrens, dan schakelt het systeem de hypoxiefase automatisch uit en krijg je weer zuurstofrijkere lucht. Zo blijft de trainingsprikkel altijd gecontroleerd, meetbaar en individueel afgestemd. Bij twijfel of een bestaande aandoening overleg je vooraf met je arts of behandelaar.

IHHT mag niet worden toegepast bij:

• Recent hartinfarct of beroerte
• Onstabiele angina pectoris
• Acute trombose of longembolie
• Ernstige, niet gecompenseerde aandoeningen van hart of longen
• Acute infecties met koorts

Bij de volgende situaties is vooraf medische beoordeling noodzakelijk:

• Zwangerschap
• Actieve kanker
• Ernstige bloedarmoede
• Ongecontroleerde hoge bloeddruk

Na een IHHT sessie kunnen de meeste mensen hun dagelijkse activiteiten gewoon hervatten. De behandeling is niet invasief en wordt over het algemeen goed verdragen. Het is altijd goed om te luisteren naar de eigen belastbaarheid.

Dit is afhankelijk van het doel en de uitgangssituatie. In de praktijk wordt meestal gewerkt met een traject van 10 tot 15 sessies, verdeeld over 2 tot 3 sessies per week.

De instructievideo begeleidt stap voor stap het opzetten van het MITOVIT® Hypoxic Training System.

Bekijk de instructievideo

Download de handleiding als PDF

Er is geen limiet aan het aantal gebruikersprofielen dat je op het MITOVIT® systeem kunt aanmaken. Dit maakt het systeem eenvoudig schaalbaar voor praktijken en studio's met veel verschillende klanten.

Ja. Gebruikersdata van het MITOVIT® systeem kan worden geëxporteerd als pdf en als CSV bestand. Zo kun je de voortgang van een klant eenvoudig delen of verder analyseren, bijvoorbeeld richting een verwijzend arts of behandelaar.

Ja. Naast de investering zijn er beperkte terugkerende verbruikskosten voor onderhoud en hygiëne, zoals de Spiral Tube, het Air Guard Device Protection Filter en patiëntspecifieke materialen.

De Spiral Tube en het Air Guard Device Protection Filter worden bij normaal professioneel gebruik doorgaans elke vier weken vervangen. Dit interval is mede afhankelijk van het aantal sessies en de hygiëne: bij een hoog sessieaantal, of bij zichtbare vervuiling, vocht, verkleuring of schade, vervang je deze onderdelen eerder. De vier weken gelden dus als standaard maximum interval, niet als reden om zichtbaar versleten onderdelen langer te gebruiken. Het patiëntfilter aan de kant van de klant is technisch gezien voor eenmalig gebruik, maar wordt in de praktijk bij exclusieve toewijzing aan dezelfde klant vaak vijf tot tien sessies gebruikt, mits de geldende hygiëne eisen worden gerespecteerd.

Bekijk de accessoires en actuele prijzen in de webshop (let op: deze webshop is in het Engels)

Veel mensen ervaren aanhoudende vermoeidheid en verminderde belastbaarheid, ondanks reguliere behandeling. IHHT is een potentieel aanvullende, niet invasieve prikkel binnen een breder behandelprogramma of revalidatieprogramma, gericht op het ondersteunen van fysiologische adaptatieprocessen.

Er bestaat geen vaste duur, omdat de respons afhangt van het protocol, de uitgangssituatie van de klant, leefstijl en of de oorspronkelijke stressoren aanwezig blijven. In de praktijk zien we effecten die gemiddeld tussen 3 en 9 weken aanhouden. Sommige aanpassingen zijn al merkbaar tijdens of kort na de eerste trainingsreeks, terwijl metabole en autonome veranderingen soms enkele weken langer kunnen aanhouden.

Meestal wordt gestart met een traject van ongeveer 10 tot 15 sessies. Daarna wordt per persoon bepaald of onderhoudssessies nodig zijn, op basis van klachten, SpO2 respons, HRV, prestatie en leefstijl. Sommige klanten plannen een onderhoudssessie om de een of twee weken, anderen doen na een aantal maanden een nieuwe korte trainingsreeks.

Resultaten kunnen worden gevolgd met HRV metingen, vragenlijsten en symptoomscores, metabole analyses zoals uVida Dynostics, en bloedonderzoek gericht op mitochondriale functie. Daarnaast laat het MITOVIT® systeem zelf zien hoe het lichaam zich aanpast gedurende het traject.